Voorwoord familiekookboek schrijven: opbouw, voorbeeldzinnen en valkuilen

Wat is een voorwoord?

Volgens Wikipedia is een voorwoord een stuk tekst dat soms aan het begin van een boek wordt geplaatst. Het kan ook door iemand anders zijn geschreven dan door de maker van het boek. Dat laatste is handig bij een familiekookboek. Als jij het boek samenstelt, kan een ander familielid, bijvoorbeeld de oudste van de familie, het voorwoord schrijven.

In een kookboek met recepten en informatie over eten past een voorwoord extra goed. Het geeft het boek een gezicht. De lezer weet na een minuut van wie het boek is, voor wie het is en waarom het er komt.

Vijf onderdelen die bijna altijd werken

Je hoeft niet kunstig te schrijven. Een voorwoord van 150 tot 300 woorden is ruim genoeg. Zet de onderdelen in deze volgorde, of schuif ze naar wens.

1. De aanleiding. Waarom is dit boek er nu? Een verjaardag, een verhuizing, een gevonden schrift, een gemis?
2. De bron van de recepten. Van wie komen ze? Noem de mensen bij naam, zodat de lezer weet wie er in het boek komt.
3. Een herinnering. Eén kleine, concrete scène. Wat stond er altijd op tafel, wie stond er achter het fornuis?
4. Wat de lezer kan verwachten. Hoeveel recepten, welke indeling, of er ruimte is om zelf recepten bij te schrijven.
5. Een persoonlijke afsluiting. Een wens, een dank of een uitnodiging om het boek te gebruiken.

Zinnen om mee te beginnen

Een leeg scherm is het moeilijkst. Hieronder staan beginzinnen die je kunt aanpassen. Maak ze af met jouw eigen verhaal.

• Dit boek begon met een schrift dat we vonden in een keukenla.
• Toen het gesprek aan tafel steeds vaker over vroeger ging, wilden we de recepten vastleggen.
• Iedereen in de familie kent dit gerecht, maar niemand wist de exacte hoeveelheden.
• In dit boek staan recepten van drie generaties.
• Koken deden we nooit alleen. Dit boek is voor iedereen die meeroerde.

Wie schrijft het?

Er zijn drie gebruikelijke keuzes.

• De samensteller. Jij schrijft zelf over hoe het boek is gemaakt. Dat is het eenvoudigst.
• Een familielid met een verhaal. Een ouder, een oom of een tante die veel van vroeger weet. Stel een paar vragen en schrijf op wat zij antwoorden. Zie ook de interviewvragen voor opa en oma.
• Meerdere stemmen. Elke tak van de familie schrijft twee of drie zinnen. Het voorwoord wordt zo een klein koor.

Toon en stijl

Schrijf zoals je praat aan tafel. Korte zinnen, gewone woorden. Een familiekookboek hoeft niet plechtig te klinken. Kies wel een vaste vorm: je of wij. Wissel niet halverwege.

Humor mag, als de familie dat zo kent. Een scherpe opmerking over de gebrande pannenkoeken van oom Kees is leuk als Kees erom lacht. Vraag het hem vooraf.

Wat laat je beter weg?

• Veel dank aan iedereen. Een lijst met twintig namen leest niet prettig. Noem er drie en zet de rest in het boek, bij de recepten.
• Uitleg over de techniek. Hoe het boek is opgemaakt, hoort niet in het voorwoord.
• Gevoelige familiegeschiedenis. Een voorwoord wordt door iedereen gelezen. Laat ruzies en zorgen buiten.
• Te lange verhalen. Wil je een verhaal uitgebreid vertellen, zet het dan bij het recept waar het bij hoort.

Een voorbeeld, zelf verzonnen

Dit voorbeeld is bedoeld als startpunt. De namen en de gebeurtenissen zijn verzonnen.

Dit boek begon met een schrift met een kapotte rug. Het lag in een la bij tante Els, vol met vlekken van boter en soep. Ze heeft het drie keer verhuisd. We besloten dat het tijd was om de recepten samen te zetten, zodat iedereen ze mag gebruiken. Je vindt hier soepen, stamppotten en een hele serie taarten. Sommige hoeveelheden zijn geraden, want zo ging het vroeger. Kook, proef en schrijf er gerust bij. Daar zijn de lege pagina's achterin voor.

In Familiesmaak

In Familiesmaak kun je voorin een berichtje en, als je wilt, een voorwoord zetten. Jij bepaalt de tekst. Schrijf het voorwoord dus gerust als laatste. Maak je boek en zet de recepten er eerst in. Bestellen kan nog niet, maar maken en de proef-PDF downloaden kan wel. Staat je vraag niet in deze tekst, kijk dan op de pagina met veelgestelde vragen.