Erwtensoep zoals vroeger: recept voor echte snert

Erwtensoep of snert?

De twee woorden worden door elkaar gebruikt, maar er is een verschil. Volgens het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland noemen kenners een pan erwtensoep pas snert als hij minstens een nacht heeft gestaan. De soep wordt daardoor dikker. Snertkoken staat sinds 2018 op de Nederlandse inventaris van immaterieel erfgoed, en er is zelfs een jaarlijks WK Snertkoken.

Snert is een eenpansgerecht met ingrediënten die lang houdbaar zijn. Een van de oudste opgeschreven recepten dateert volgens de erfgoedpagina uit het begin van de 16e eeuw. Vroeger had een huishouden vaak maar één pan op het vuur. Je zette 's ochtends alles op en 's avonds stond de maaltijd klaar.

Bron: Immaterieel Erfgoed: Snertkoken en Wikipedia: Erwtensoep.

Wat hoort erin?

De erfgoedbeschrijving noemt een paar ingrediënten die er altijd in moeten: ui, wortel, knolselderij, prei en groene of gele erwten of spliterwten. De basis is een bouillon van gezouten vlees, zoals krabbetjes, speklap of een varkenspoot. Rookworst komt er aan het eind bij. Is de soep te dun, dan kun je een aardappel meekoken om hem te binden.

Recept: erwtensoep voor 6 tot 8 personen

Ingrediënten

• 500 gram spliterwten
• 2,5 liter water
• 500 gram krabbetjes of speklap
• 1 kleine knolselderij
• 2 preien
• 2 wortels
• 2 uien
• 1 of 2 kruimige aardappelen
• 1 rookworst
• zout, peper en een handje selderijblad

Bereiding

1. Spoel de spliterwten af in een vergiet. Kijk op de verpakking of ze geweekt moeten worden. Vroeger werden gedroogde erwten zes tot acht uur geweekt; veel spliterwten van nu hoeven dat niet.
2. Zet het vlees met het water in een grote pan. Breng aan de kook en schep het schuim eraf. Laat het met de deksel op de pan ongeveer een uur zachtjes trekken.
3. Voeg de spliterwten toe. Laat alles een uur zachtjes koken. Roer regelmatig, want erwten zakken naar de bodem en branden snel aan.
4. Snijd intussen knolselderij, prei, wortel, ui en aardappel in kleine blokjes of ringen.
5. Doe de groenten in de pan en laat de soep nog 45 minuten tot een uur koken, tot de erwten helemaal uit elkaar vallen.
6. Haal het vlees eruit, snijd het van het bot en doe het in stukjes terug. Verwarm de rookworst de laatste 15 minuten mee en snijd hem in plakjes.
7. Breng op smaak met zout en peper en roer het selderijblad erdoor.

Een nacht laten staan, maar wel veilig

Vroeger liet men de pan langzaam afkoelen en zette hem weg tot de volgende dag. Dat raden we niet aan. Het Voedingscentrum adviseert restjes binnen 2 uur te laten afkoelen. Bij een grote pan soep gaat dat sneller als je de pan in koud water zet en regelmatig roert. Je kunt de soep ook over een paar kleinere bakken verdelen. Zet hem daarna afgesloten in de koelkast. Zo krijg je toch je snert van de volgende dag.

Eet de soep uit de koelkast binnen twee dagen op. In de vriezer is hij 3 maanden houdbaar. Warm hem op tot hij door en door stomend heet is, en warm een restje niet voor een tweede keer op.

Bron: Voedingscentrum: 5x veilig met kliekjes.

Waarmee eet je erwtensoep?

Volgens Wikipedia eet je erwtensoep traditioneel met roggebrood, bijvoorbeeld met katenspek, kaas of boter. In sommige families komen er na de soep pannenkoeken op tafel. Hoe was het bij jullie?

Schrijf jullie eigen snert op

Over erwtensoep heeft iedereen een mening. Met of zonder aardappel? Krabbetjes of een varkenspoot? Moet de lepel rechtop blijven staan? Vraag het na bij wie de soep altijd maakte en schrijf de details op. Gebruik daarbij de vragen uit vragen aan opa en oma over hun recepten. Kookt iemand op gevoel, lees dan recepten uit het hoofd opschrijven.

Zet het recept daarna in jullie familiekookboek. Kies als soort "Soepen", dan komt de snert vanzelf in het goede hoofdstuk. En vertel bij het verhaal wanneer de pan op het vuur stond: na het schaatsen, op zondag, of op de eerste koude dag.