Jan Hagel koekjes zelf maken: recept met amandel en grove suiker

Waarom heet dit koekje Jan Hagel?

Janhagel is volgens Wikipedia een koekje dat al sinds de achttiende eeuw wordt gebakken. Het is rechthoekig, gemaakt van speculaasachtig deeg en bedekt met grove suiker, de 'hagel', en vaak amandelschaafsel. De naam is ook gewoon een oud scheldwoord. Janhagel stond al in de zeventiende eeuw voor het gewone volk. Waarschijnlijk komt dat van verwensingen als "de hagel sla hem". Of het koekje echt naar dat scheldwoord is genoemd, is niet zeker. Wel past de hagel van suiker er mooi bij.

In het Belgische Poppel bestaat ook een eigen versie, de Poppelse janhagel. Die broze koek is verbonden aan de familie Dalleu, die het recept in de negentiende eeuw vanuit Noord-Brabant meenam. Zo'n koek reist dus met families mee.

Bron: Wikipedia: Janhagel en Wikipedia: Poppelse janhagel.

Recept: Jan Hagel koekjes voor één bakplaat

Goed voor één bakplaat vol koekjes van 9 bij 3 centimeter. Reken op 20 minuten werk, 1 uur in de koelkast en 20 minuten in de oven.

Ingrediënten

• 250 gram bloem
• 2 theelepels kaneel
• ¼ theelepel bakpoeder
• 175 gram koude roomboter
• 125 gram bruine basterdsuiker
• 1 snufje zout
• 1 ei, losgeklopt
• 100 gram amandelschaafsel
• 40 gram grove suiker (hagelsuiker)

Bereiding

1. Meng bloem, kaneel en bakpoeder in een kom.
2. Klop de boter met de suiker en het zout door elkaar. Roer er 1 eetlepel van het losgeklopte ei door.
3. Zeef het bloemmengsel erboven en kneed kort tot een deeg. Pak het in en leg het 1 uur in de koelkast.
4. Verwarm de oven voor op 160 °C boven- en onderwarmte. Bekleed een bakplaat met bakpapier.
5. Rol het deeg op de plaat uit tot een plak van 3 tot 5 millimeter dik.
6. Bestrijk de plak met de rest van het ei. Strooi de amandelen en de suiker erover en druk ze licht aan met de deegroller.
7. Prik met een vork gaatjes in het deeg, zodat het vlak blijft.
8. Bak de plak ongeveer 20 minuten, tot hij goudbruin is.
9. Snijd de plak meteen in repen van 3 centimeter breed, en die weer in stukken van 9 centimeter.
10. Laat de koekjes afkoelen. Pas dan worden ze krokant.

Bron: de verhoudingen en bereiding volgen MAX Vandaag, de rusttijd en het snijden Bakken.nl.

Bruine suiker of kaneel?

Recepten verschillen flink. Wikipedia noemt speculaasdeeg, MAX Vandaag gebruikt kaneel en bruine suiker, en andere recepten houden het bij witte suiker. Wil je het kruidiger, vervang de kaneel dan door speculaaskruiden. Geen amandelen in huis? Dan bak je een plak met alleen hagel. Bij elke wijziging kan de baktijd iets verschuiven, dus kijk de laatste minuten mee.

Waar let je op?

• Allergie. Amandelen horen bij de noten en staan op de lijst van allergenen, net als ei en tarwe. Vertel het erbij als je deze koekjes uitdeelt of meeneemt.
• Rauw ei. Was je handen met zeep na het aanraken van rauwe eieren of de schaal, zegt het Voedingscentrum. Dat geldt ook voor de kwast. Proef niet van het rauwe deeg. Na het bakken is de koek door en door verhit.
• Bewaren. Bewaar de koekjes koel, droog, donker en goed afgesloten. Dat adviseert het Voedingscentrum voor koekjes. Worden ze muf of zacht, dan zijn ze over hun beste moment heen.

Bron: Voedingscentrum: allergenen, 5x veilig met eieren en hoelang kun je koekjes bewaren.

Een koekje met een naam verdient een bladzijde

Bij een koekje met zo'n naam hoort een anekdote. Wie noemde iemand vroeger gekscherend een janhagel? Stond de trommel bij opa op de kast? Dat soort details schrijf je makkelijk op met een verhaal bij een recept schrijven.

In Familiesmaak vertel je die anekdote bij "Het verhaal erachter". Het recept zelf hoort bij "Gebak & koek". Vul bij "Van wie?" de naam van de bakker in. Laat de tip over het snijden staan in een eigen zin die begint met "Tip:". Zo weet de volgende generatie meteen waar het om draait.