Koken met kleinkinderen: leuke klusjes per leeftijd en veilig werken

Waarom samen koken werkt

Kinderen vinden het leuk om iets echts te doen. Wegen, roeren en proeven zijn voor hen al een avontuur. Voor jou is het een kans om te vertellen over het recept: van wie het was, wanneer jullie het aten en waarom je het zo maakt. Zo geef je het gerecht door, en het verhaal erbij.

Kies voor de eerste keer iets eenvoudigs met een duidelijk eindresultaat, zoals koekjes, pannenkoeken of een appeltaart. Reken op meer tijd en meer rommel dan normaal. Dat hoort erbij.

Eerst de afspraken

Begin met drie of vier regels die je vooraf uitlegt. Zeg ze rustig, kort en voor je begint, niet pas als er iets misgaat.

• Handen wassen voor we beginnen.
• Haar vast, mouwen op en een schort voor.
• Pannen, oven en mes alleen met een volwassene erbij.
• Proeven doen we met een schone lepel, niet met de vingers.

Handen wassen en hygiëne

Het Voedingscentrum adviseert je handen te wassen voordat je eten bereidt, en ook na het aanraken van rauw vlees, rauwe vis of kip, rauwe groenten en rauwe eieren, de eierschaal inbegrepen. Haal ringen af, was onder stromend water met vloeibare zeep, wrijf ook tussen de vingers en onder de nagels, spoel goed af en droog af met een schone, droge handdoek of keukenpapier.

Laat kinderen dit echt meedoen, niet als straf maar als beginnen van de kookles. Doe het zelf voor. Kinderen kopiëren wat ze zien.

Bron: Voedingscentrum, handen wassen.

Rauw ei en rauw deeg

Dit is een punt waar vroeger vaak minder aandacht voor was. Het Voedingscentrum schrijft dat zwangeren, jonge kinderen, ouderen en mensen met een verminderde weerstand gerechten waarin ei rauw blijft beter niet eten. Het voorbeeld dat zij noemen: zelfgemaakte tiramisu, bavarois, mayonaise en rauw beslag. Was je handen met zeep na het aanraken van rauwe eieren, ook van de schaal. Keukengerei dat met rauw ei in aanraking kwam, maak je schoon met heet water en afwasmiddel voordat je het voor iets anders gebruikt.

Ook van rauw deeg of beslag adviseert het Voedingscentrum niet te snoepen, omdat daar schadelijke bacteriën in kunnen zitten. De gebakken cake of koekjes zijn wel veilig, want bacteriën gaan tijdens het bakken dood. Die vingers in de kom zijn voor kleinkinderen dus een lastig moment. Bedenk een alternatief: laat ze de gebakken koekjes proeven als eerste, of maak een klein koekje van het deeg extra om meteen te bakken. Twijfel je over een recept? Lees de adviezen na op voedingscentrum.nl.

Bron: Voedingscentrum, 5x veilig met eieren en snoepen van deeg of beslag.

Messen, oven en heet water

Dit zijn geen vaste regels. Kijk vooral naar wat het kind dat voor je staat al kan.

• Messen. Laat jonge kinderen snijden met een stomp kindermes of een botermes, op een stabiele plank. Een natte doek onder de plank voorkomt schuiven. Grote messen zijn voor volwassenen.
• Oven. Jij zet de bakplaat in de oven en haalt hem eruit. Laat kinderen een stap terug doen en gebruik ovenhandschoenen. Zeg hardop dat de ovendeur heet is.
• Fornuis. Zet pannen met de steel naar binnen. Laat kinderen op een stevig opstapje staan als ze willen meekijken.
• Heet vocht. Hete soep, hete olie en kokend water zijn geen kinderwerk. Laat ze roeren in een niet-hete kom of een afgekoelde pan.
• Allergieën. Vraag aan de ouders van tevoren of er iets is wat het kind niet mag eten.

Klusjes per leeftijd

Elk kind is anders. Gebruik deze indeling als richting en kijk wat het kind zelf aankan.

Leeftijd	Geschikte klusjes
Ongeveer 3 tot 5 jaar	Groenten wassen, bloem afmeten met een lepel, roeren in een kom, koekjes uitsteken
Ongeveer 6 tot 8 jaar	Eieren in een kom breken (daarna handen wassen), zacht fruit snijden, deeg kneden, tafel dekken
Ongeveer 9 tot 12 jaar	Een recept lezen en afwegen, groenten snijden, eenvoudige gerechten onder toezicht bakken
Vanaf ongeveer 13 jaar	Een eenvoudig recept zelf maken, jij kijkt mee en helpt als het nodig is

Leg het vast voor de familie

Schrijf na afloop op wat jullie maakten, en laat het kind iets bijdragen: een tekening of een zin over wat het leukst was. Vraag wat de kleinkinderen zelf zouden veranderen. Daar komen vaak mooie opmerkingen uit.

In Familiesmaak vul je bij een recept in van wie het is en kun je het verhaal erachter vertellen. Je kunt in het verhaal zetten wie er meekookte en hoe oud die toen was. Is er geen foto, dan tekent de site het gerecht. Meer over verhalen bij recepten lees je in het artikel over verhalen bij een recept. Begin met je boek; bestellen kan nog niet, maar maken en de proef-PDF downloaden kan wel.