Een receptenboek maken van oma's recepten: zo pak je het aan

Waarom nu beginnen?

Recepten van oma gaan vaak verloren zonder dat iemand het merkt. Een kaartje raakt kwijt bij een verhuizing. Een schrift ligt in een doos op zolder. En veel recepten zijn nooit opgeschreven: oma deed het gewoon op gevoel. Hoe eerder je begint, hoe meer je nog kunt vragen. Hoeveel boter was het nou precies? Welke appels gebruikte ze? Waarom ging er altijd een laurierblad in?

Een receptenboek is ook meer dan een verzameling instructies. Het bewaart verhalen. Wie het gerecht altijd maakte, bij welke gelegenheid jullie het aten, en wat er misging toen iemand het voor het eerst zelf probeerde. Juist die verhalen maken een familieboek waardevol.

Stap 1: verzamel wat er al is

Begin met zoeken. Kijk in keukenlades, oude schriften, mappen met losse kaartjes en uitgeknipte recepten. Vraag ooms, tantes, neven en nichten of zij ook iets hebben. Vaak heeft iedereen een paar kaartjes die ooit zijn overgeschreven.

• Maak van elk kaartje of elke bladzijde meteen een foto, voordat er iets kwijtraakt.
• Noteer bij elk recept van wie het komt en waar je het vond.
• Gooi niets weg, ook niet als het recept dubbel lijkt. Twee versies van dezelfde stoofpot laten vaak zien hoe het recept veranderde.

Lees ook oude receptenkaartjes digitaliseren voor tips over foto's en scannen.

Stap 2: vraag door zolang het kan

Leeft oma nog, of kookte iemand anders in de familie vaak met haar mee? Kook dan samen. Laat haar het gerecht maken en schrijf mee. Weeg wat ze pakt, ook als ze zegt dat ze het "zomaar" doet. Vraag naar de dingen die niet op het kaartje staan: hoe lang het moet sudderen, hoe je ziet dat het klaar is, en wat ze doet als iets te dik wordt.

Handige vragen om te stellen:

• Voor hoeveel personen maakte je dit meestal?
• Welk merk of welke soort gebruikte je, en kan dat nog?
• Wanneer maakten we dit altijd?
• Van wie had jij dit recept?

Stap 3: schrijf elk recept op dezelfde manier op

Oude recepten zijn vaak kort en vaag. "Bloem naar behoefte", "een kopje melk", "in een matige oven". Voor iemand die het gerecht nooit zag maken, is dat lastig. Schrijf daarom elk recept op dezelfde manier op: de naam, het aantal personen, de tijd, de ingrediënten met hoeveelheden, en dan de stappen in volgorde.

Laat de oude woorden gerust staan, maar zet er een moderne maat bij. Een ons is tegenwoordig 100 gram en een pond 500 gram. Bij een "kopje" of een "snufje" is het lastiger; daarover lees je meer in oude maten omrekenen. Meer schrijftips staan in een recept duidelijk opschrijven.

Stap 4: kies hoe het boek eruit moet zien

Je kunt een receptenboek op veel manieren maken. Met een fotoboekdienst of in Word heb je veel vrijheid, maar maak je elke pagina zelf op. Dat kost tijd, vooral als je een inhoudsopgave of register wilt. Op de pagina zelf opmaken of laten opmaken zie je de verschillen naast elkaar.

In Familiesmaak schrijf je alleen de tekst. De site maakt er een pagina van met ingrediënten, stappen, tijd, aantal personen en een tip van de kok. Je kiest één van drie stijlen voor het hele boek. De stijl Schrift lijkt op een oud receptenschrift, met gelinieerd papier, een rode kantlijn en handschrift. Dat past goed bij oma's recepten. Hoe de pagina's eruitzien, zie je op zo ziet het eruit.

Stap 5: maak het boek compleet

Een goed receptenboek heeft meer dan alleen recepten. Denk aan:

• Een voorwoord. Waarom maak je dit boek, en voor wie?
• Het verhaal erachter. Bij elk recept een paar zinnen over wie het maakte en wanneer.
• Een indeling. Soepen, hoofdgerechten, gebak en koek, desserts.
• Een register. Zo vind je snel alle recepten met appel of met gehakt.
• Lege pagina's. Voor recepten die er later nog bij komen.

In Familiesmaak komen inhoudsopgave, hoofdstukken, register en een lijst "Wie kookte mee" vanzelf in het boek. Je kiest zelf hoeveel lege pagina's er achterin komen.

Stap 6: deel het met de familie

Een boek met oma's recepten wil iedereen hebben. Wil je dat de rest van de familie meeschrijft, dan kan dat met een eigen link per persoon. Lees hoe dat werkt op samen met familie. Je kunt het boek als PDF downloaden of later laten drukken. Een gedrukt boek heeft minstens 15 recepten.

Eerlijk vooraf: Familiesmaak is nog een conceptversie. Bestellen kan nog niet. Je kunt wel gratis je boek maken, erdoor bladeren en een proef-PDF downloaden. Daarop staat op elke pagina het woord PROEF.