Speculaas zelf maken zonder plank: recept met eigen kruidenmix

Waarom je geen plank nodig hebt

Een speculaasplank drukt een afbeelding in het deeg. Dat ziet er mooi uit, maar de smaak verandert er niet door. Met gewone uitsteekvormen maak je net zo goed sterren of Sinterklaasfiguren. Je kunt de lap ook in rechthoeken snijden. Wil je toch reliëf? Druk er dan voor het bakken een paar amandelen in.

Wat wel telt, is het deeg. Speculaasdeeg rijst weinig en bevat alleen bakpoeder als rijsmiddel. Daardoor houdt een koekje zijn vorm. Wikipedia noemt ook dat het deeg niet te snel warm mag worden, en dat het liefst een nacht koud rust.

Bron: 5dec.nl: recept speculaas en Wikipedia: Speculaas.

Eigen speculaaskruiden mengen

Speculaaskruiden zijn eigenlijk specerijen. De samenstelling ligt niet vast, schrijft Wikipedia bij koekkruiden: bakkers mengden die vroeger vaak zelf. MAX Vandaag geeft dit basismengsel, dat je naar smaak aanvult:

• 8 theelepels kaneel
• 2 theelepels kruidnagel
• 2 theelepels nootmuskaat
• 2 theelepels kardemom
• 1 theelepel gemberpoeder
• 1 theelepel gemalen anijszaad

Alles is fijngemalen. Bewaar de mix in een klein, luchtdicht potje. Meer pit? Volgens Wikipedia hoort ook witte peper in Nederlandse speculaas. Wil je het mengsel zachter, gebruik dan minder kruidnagel.

Bron: MAX Vandaag: kruidenmengsels en Wikipedia: Koekkruiden.

Recept: speculaas voor ongeveer 8 personen

Dit geeft 30 tot 40 koekjes, afhankelijk van je vorm. Reken op 20 minuten werk, minstens 1 uur rust en ongeveer 15 minuten per bakplaat in de oven.

Ingrediënten

• 250 gram bloem (of 200 gram bloem en 50 gram roggemeel)
• 125 gram bruine basterdsuiker
• 1 eetlepel speculaaskruiden (ongeveer 10 gram)
• 1 theelepel bakpoeder
• 1 snufje zout
• 175 gram koude roomboter, in blokjes
• eventueel 1 eetlepel melk
• eventueel een handje amandelen om te versieren

Bereiding

1. Zeef bloem, suiker, kruiden, bakpoeder en zout boven een grote kom.
2. Voeg de boter toe. Wrijf alles met je vingertoppen tot een korrelig mengsel en kneed het tot een bal. Blijft het kruimelen, voeg dan de melk toe.
3. Pak het deeg in folie. Laat het minstens 1 uur rusten in de koelkast, en liever een hele nacht.
4. Verwarm de oven voor op 180 °C. Bekleed een bakplaat met bakpapier.
5. Rol het deeg op een met bloem bestoven aanrecht uit tot ongeveer 5 millimeter dik.
6. Steek figuren uit of snijd rechthoeken. Leg ze met 2 centimeter ruimte op de plaat.
7. Bak de koekjes 12 tot 15 minuten, tot ze lichtbruin zijn.
8. Laat ze goed afkoelen op een rooster.

Bron: de verhouding van bloem, suiker en boter volgt 5dec.nl, de dikte en oven Okoko Recepten.

Waarom rusten zo veel uitmaakt

Kruiden hebben tijd nodig om in het deeg te trekken. Hoe langer het deeg rust, hoe meer smaak het krijgt, schrijft Heel Holland Bakt. Dat komt goed uit: je maakt het deeg 's avonds en je bakt de volgende dag. In dit recept zit geen ei. Toch blijft rauw deeg niet om van te snoepen. Volgens het Voedingscentrum kan bloem E. coli bevatten, en daar kun je buikpijn of diarree van krijgen. Was je handen voor en na het kneden. Bij het bakken gaan de bacteriën dood.

Speculaas bewaar je in een luchtdichte trommel. Heel Holland Bakt houdt voor gevulde speculaas een week aan.

Bron: Heel Holland Bakt: gevulde speculaas en Voedingscentrum: snoepen van deeg of beslag.

Een kruidenmix die in de familie blijft

Juist de mix is vaak het geheim van een familie. Misschien meet de bakker in jullie familie de kruiden niet eens af. Vraag dus door en gebruik vragen aan opa en oma over hun recepten. Weegt iemand alles op gevoel? Dan leest recepten uit het hoofd opschrijven hoe je dat toch op papier krijgt.

In Familiesmaak past de hele mix in je recept, in je eigen woorden. Kies "Gebak & koek" als soort. Vul bij "Van wie?" de bakker in. Bij "Het verhaal erachter" schrijf je waar de plank of de koektrommel vandaan kwam. Nodig bij stap 3 de familie uit, zodat een neef of nicht de eigen variant ernaast kan zetten.