Surinaamse familierecepten bewaren: gerechten, namen en verhalen vastleggen

Een keuken met veel herkomsten

Volgens Wikipedia is de Surinaamse keuken zeer uitgebreid, omdat de bevolking van Suriname uit bijna alle werelddelen komt. De keuken combineert onder meer Indiase, Afrikaanse, Creoolse, Indonesische (Javaanse), Chinese, Nederlandse, Joodse en inheemse invloeden. Bevolkingsgroepen zijn elkaars gerechten en ingrediënten gaan gebruiken, waaruit weer nieuwe gerechten ontstonden. Bekende gerechten zijn volgens de bron roti, nasi goreng, bami, pom, moksi alesi en bojo.

Voor jouw boek betekent dit dat er niet één Surinaamse keuken is. Jullie familie heeft een eigen herkomst, eigen gewoonten en eigen woorden. Schrijf die op en laat de aannames weg.

Bron: Wikipedia: Surinaamse keuken.

Waarom bewaren juist nu van belang is

Wikipedia schrijft dat tussen 1970 en 1980 ongeveer 300.000 Surinamers naar Nederland vertrokken, ruim een derde van de bevolking. Rond de onafhankelijkheid in 1975 ging het in dat ene jaar om zo'n 40.000 mensen. Recepten reisden dus mee in koffers, schriften en hoofden. Veel van de mensen die ze meenamen, zijn nu oud. Lang niet al hun gerechten zijn opgeschreven.

Bron: Wikipedia: Surinamers in Nederland.

Voorbeelden: roti en pom

Roti kwam volgens Wikipedia naar Suriname met de emigratie van Hindoestanen uit India. Het gerecht bestaat uit een plat brood van volkorenmeel, gebakken op een hete plaat, met groenten zoals kousenband, pompoen en aardappel, en kip, eend, schaap of vis in masala. Er zijn varianten met gemalen spliterwten (dalbharie) of aardappel (alubharie). Het is gebruikelijk om roti met de handen te eten.

Pom is volgens Wikipedia een Surinaamse ovenschotel met een Joodse oorsprong in de bereidingswijze en een Creoolse aanpassing. Het basisingrediënt is tayer. Pom wordt gegeten op verjaardagen, familiebijeenkomsten en feestdagen als Pasen en Kerstmis. Beide gerechten zijn populair bij alle bevolkingsgroepen.

Zie dit niet als lijst die je moet afvinken. Je schrijft op wat jullie koken. Staat roti of pom niet bij jullie op tafel, dan blijft dat ook zo.

Bron: Wikipedia: Roti en Wikipedia: Pom (gerecht).

Wat je bij een recept noteert

1. De naam van het gerecht in de taal die jullie gebruiken, met eventueel de Nederlandse naam erbij.
2. Van wie het recept komt, en uit welk dorp of welke stad die persoon kwam, als je dat weet.
3. De ingrediënten. Ontbreekt iets dat in Nederland moeilijk te krijgen was? Noteer waarmee het werd vervangen.
4. De gelegenheid: verjaardag, feestdag of gewoon een doordeweekse dag.
5. Het verhaal: wie stond er in de keuken en wie at mee?

Met de vragenlijst in vragen aan opa en oma over hun recepten haal je dat gesprek vanzelf op. Vraag niet alleen "hoe maak je het?", maar ook "wanneer at je dit als kind?".

Samen met de familie vastleggen

Recepten zijn meestal verspreid over meerdere huizen. Een zus kent de saus, een oom de rijst en een nicht de versie met extra peper. Verzamel ze in één boek en laat iedereen zijn eigen versie noteren. Hoe dat werkt, lees je in een familiekookboek samen maken. Twee varianten van hetzelfde gerecht in één boek zijn juist leuk: de lezer ziet hoe het verschilt per huis.

In Familiesmaak zetten

Typ in Familiesmaak het recept in een paar zinnen. Kies de soort, bijvoorbeeld "Hoofdgerechten". Bij "Van wie?" zet je de maker. In het verhaal vertel je wat je weet over herkomst en gelegenheid. Familie kan zelf recepten toevoegen via een eigen link. Je proef-PDF download je gratis; bestellen kan nog niet.