Gehaktballen in de jus: recept zoals oma ze maakte

Een klassieker van de zondag

Een gehaktbal is volgens Wikipedia gehakt dat tot een bal wordt gedraaid en daarna gebraden. Om de bal bij elkaar te houden gaat er vaak ei en brood, beschuit of paneermeel door. Gehaktballen worden al lang gegeten, meestal met jus of mosterd. Vroeger, toen er meer armoede was, zat er meer brood in de bal.

In veel families is de gehaktbal een vast ritueel. De ballen gingen 's ochtends in de pan en mochten urenlang sudderen in de boter. Zo'n gewoonte hoort zeker in het familiekookboek.

Bron: Wikipedia: Gehaktbal.

Recept: 4 grote gehaktballen

Ingrediënten

• 500 gram half-om-half gehakt
• 1 ei
• 1 snee oud brood zonder korst, of 3 eetlepels paneermeel
• een scheutje melk
• 1 kleine ui, heel fijn gesnipperd (mag ook weg)
• 1 theelepel zout, peper en een snufje nootmuskaat
• 75 gram roomboter
• ongeveer 200 ml water

Bereiding

1. Week het brood kort in de melk en knijp het uit. Gebruik je paneermeel, dan sla je dit over.
2. Meng het gehakt met het ei, het brood of paneermeel, de ui, zout, peper en nootmuskaat. Kneed kort, tot alles net gemengd is.
3. Maak met natte handen 4 stevige ballen. Was daarna je handen met zeep.
4. Smelt de boter in een pan met dikke bodem tot hij bruin wordt, maar niet zwart. Bak de ballen rondom bruin op middelhoog vuur.
5. Giet er voorzichtig een scheut water bij. Zet het vuur laag, doe de deksel op de pan en laat de ballen ongeveer 30 minuten zachtjes garen. Draai ze af en toe om en voeg water toe als de jus te veel inkookt.
6. Snijd een bal open om te controleren of hij vanbinnen helemaal gaar is: niet meer roze en het vocht moet helder zijn.
7. Proef de jus en breng hem op smaak met zout en peper.

Gehakt altijd goed gaar

Het Voedingscentrum adviseert om bewerkt vlees zoals gehakt altijd volledig gaar te maken. Alleen vlees uit één stuk, zoals biefstuk, mag rosé. Proef ook niet van het rauwe gehakt. Gebruik voor de gare ballen een schoon bord en schone vork, niet die van het rauwe gehakt. Zo voorkom je dat bacteriën van het rauwe vlees je ziek maken.

Bereid vlees is volgens het Voedingscentrum twee dagen houdbaar in de koelkast, in een afgesloten bakje. Laat de ballen binnen 2 uur afkoelen voor je ze wegzet. Invriezen kan ook: dan zijn ze 3 maanden goed. Warm ze op tot ze door en door heet zijn.

Bron: Voedingscentrum: Veilig verhitten en 5x veilig met vlees.

Waarmee eet je ze?

Met aardappelen en groente, met een stamppot en een kuiltje jus, of koud op brood met mosterd. Bij boerenkool met worst kan een gehaktbal de worst ook prima vervangen.

Het geheim van de familie

Bijna elke familie heeft een eigen geheim. Een beschuit in plaats van brood, een theelepel mosterd door het gehakt, een laurierblad in de jus, of ballen die niet 30 minuten maar de hele ochtend sudderen. Vraag het na en schrijf het op. Hoe je doorvraagt, lees je in vragen aan opa en oma over hun recepten.

Zet het recept daarna in jullie familiekookboek. Kies als soort "Hoofdgerechten" en vertel bij "Het verhaal erachter" wanneer de gehaktballen op tafel kwamen. Begin het geheim met "Tip:", dan staat het als tip van de kok bij het recept.