Limburgse vlaai recept met gistdeeg: kersenvlaai met riempjes

Vlaai is geen taart

Het verschil zit in de bodem. Een vlaai heeft een bodem van gistdeeg, meestal zoet, die lijkt op brooddeeg. De bodem is dun maar stevig. Je moet een punt uit de hand kunnen eten, de korst het laatst. In Limburg heet zo'n punt overigens een "stuk". De volksmond vat het samen als "dun van leer, dik van smeer".

Vroeger was vlaai een luxe voor feestdagen. Op kermissen, bruiloften en communiefeesten kwam hij om een uur of vier bij de koffie, vaak met twee of drie smaken per persoon. Na de Tweede Wereldoorlog werd hij gewoner. Ook op zondag ging hij op tafel.

Bron: Wikipedia: Limburgse vlaai en RVO: Productdossier Limburgse vlaai.

Wat zegt de beschermde naam?

In januari 2024 maakte de Europese Commissie bekend dat de Limburgse vlaai een Beschermde Geografische Aanduiding (BGA) krijgt, net als Edam kaas. De vlaai moet in Belgisch of Nederlands Limburg gebakken zijn en aan eisen voldoen. Volgens het productdossier is de diameter 10 tot 30 cm en is de bodem na het bakken maximaal 1 cm dik. Vulling en toplaag worden meegebakken. Daarna volgt geen extra versiering.

Bak je thuis buiten Limburg, dan maak je dus een vlaai op Limburgse wijze. Het dossier is wel handig als recept. Per kilo bloem noemt het minimaal 300 gram vet, 350 gram melk of water, 50 gram suiker en 30 gram gist, met maximaal 20 gram zout. Dat is hieronder teruggerekend naar één vlaai.

Bron: Europese Commissie en RVO: Productdossier Limburgse vlaai.

Recept: kersenvlaai met riempjes

Voor een vlaaivorm van 28 cm, goed voor 10 tot 12 stukken. Reken op 30 minuten werk, ruim een uur rijzen en 25 minuten bakken.

Ingrediënten voor het deeg

• 250 gram bloem
• 75 gram zachte boter
• 100 ml lauwe melk
• 15 gram suiker
• 8 gram verse gist of 3 gram gedroogde gist
• 4 gram zout

Ingrediënten voor de vulling

• 2 potten kersen op sap, samen ongeveer 750 gram uitgelekt
• 200 ml sap uit de pot
• 50 gram suiker
• 30 gram maïszetmeel
• snufje kaneel

Bereiding

1. Meng bloem, suiker en gist. Voeg de melk toe en kneed tot een bal. Voeg zout en boter toe en kneed ongeveer 8 minuten tot een soepel deeg.
2. Laat het deeg afgedekt op een warme plek 45 minuten rijzen.
3. Laat de kersen uitlekken en vang het sap op. Roer het maïszetmeel los met een paar eetlepels koud sap.
4. Breng de rest van het sap met suiker en kaneel aan de kook. Roer het zetmeel erdoor tot het dik wordt. Schep de kersen erdoor en laat de vulling afkoelen.
5. Vet de vorm in. Houd een kwart van het deeg apart. Rol de rest dun uit en bekleed de vorm, met een opstaande rand.
6. Schep de koude vulling erop. Rol het achtergehouden deeg uit en snijd er riempjes van. Leg die als een raster over de vulling.
7. Laat de vlaai 15 tot 20 minuten rijzen. Verwarm intussen de oven voor op 230 °C.
8. Bestrijk de riempjes met wat melk en bestrooi ze met suiker. Bak de vlaai 20 tot 25 minuten, tot de rand goudbruin is. Dek de vlaai af als hij te snel kleurt.
9. Haal de vlaai direct uit de vorm en laat hem afkoelen op een rooster.

De oventemperatuur en baktijd komen uit het productdossier en gelden voor bakkers. Een oven thuis kan anders bakken, dus kijk vooral naar de kleur.

Bron: RVO: Productdossier Limburgse vlaai.

Serveren en bewaren

Vlaai eet je op kamer- of keldertemperatuur, liever niet koud uit de koelkast. Bakkers zien vlaai als dagvers product en de naam laat invriezen na het bakken niet toe. Thuis mag dat wel, maar vers is hij het lekkerst.

Bewaar je een fruitvlaai of een vlaai met rijst, pudding of kwark toch langer, houd dan de regels voor bereid eten aan. Laat restjes binnen 2 uur afkoelen, doe ze in een afgesloten bakje en zet ze op 4 °C. Eet ze binnen twee dagen op. In de vriezer blijven ze 3 maanden goed. Proef niet van het rauwe deeg, want in meel kan E. coli zitten. Was je handen met zeep na het kneden.

Bron: Wikipedia: Limburgse vlaai, Voedingscentrum: 5x veilig met kliekjes en E. coli.

De vlaai van jullie dorp

Elke familie heeft zijn eigen vlaai. Kruisbessen, pruimen, abrikoos of toch rijst? Staat het recept op een oud kaartje in moeders handschrift? Veel telefoons kopiëren de tekst uit een foto, en die plak je bij stap 2 in Familiesmaak. Controleer de tekst daarna goed. Kies als soort "Gebak en koek", zet de bakker bij "Van wie?" en schrijf bij het verhaal op bij welke feesten de vlaai op tafel stond. Staat er nog "een pond bloem"? Reken het om met oude maten in recepten. In de stijl Schrift, met lijntjes, lijkt de pagina op een oud receptenschrift.